Niet invullen voor een ander

Niet invullen voor een ander

NIVEA, Niet Invullen Voor Een Ander, is vaak een van de eerste tips die ik mijn cliënten meegeef.

We verliezen zoveel tijd met het maken van een eigen werkelijkheid door in te vullen wat de ander denkt. Maar er zijn zoveel dagen waarbij ik niet eens mezelf begrijp, laat staan de ander. Hoe kan ik dan verwachten dat een ander wel zal aanvoelen wat ik denk of voel? En hoe kan ik verwachten te weten hoe een ander zich voelt? Het enige wat je hiermee veroorzaakt is onduidelijkheid en een vals sentiment over de ander. Ik wil dit graag verduidelijken met een verhaal dat ik in een boek tegen kwam.

De boer en de zwerver

Waar eens het wilde westen was, zwierf een man met een rugzak door het eenzame land. Hij had urenlang gelopen, de zon stond hoog aan de hemel en hij kreeg steeds meer dorst. Aan de horizon zag hij een boerderij en hij dacht: ‘Goddank, eindelijk een ander mens in deze barre eenzaamheid. Ik zal daar halt houden en om wat water vragen. Misschien kunnen we even gaan zitten voor een praatje, voordat ik weer verder trek.’En hij stelde zich voor hoe aangenaam dat zou zijn.

Toe hij echter dichterbij het huis kwam, zag hij de boer aan het werk in de tuin en hij begon zich te bedenken. ‘Waarschijnlijk heeft hij het erg druk en helemaal geen tijd, en als ik hem lastig val, zal hij zich ergeren. Misschien denkt hij wel dat ik onbeleefd ben.’Toen hij ten slotte bij het erf aankwam, zwaaide hij naar de boer en liep verder.

De boer had hem van een afstand al gezien en voelde zich verheugd. ‘Goddank’ dacht hij, ‘eindelijk een ander mens in deze barre eenzaamheid. Ik hoop dat hij hierheen komt. We zouden samen wat kunnen drinken en misschien even gaan zitten om een praatje te maken voordat hij weer verder trekt.’ De boer ging het huis binnen en maakte iets koels om te drinken.

Maar toen de wandelaar dichterbij kwam, begon de boer te denken: ‘Hij heeft vast haast. Als ik hem aanspreek, breng ik hem misschien in erlegenheid. Wellicht denkt hij wel dat ik mij aan hem opdring. Maar misschien heeft hij dorst en komt hij uit zichzelf wel hierheen. Ik kan maar het beste de tuin ingaan en doen alsof ik het druk heb. Hij zal me vast zien en als hij iets nodig heeft, zal hij mij er wel om vragen.’

Toen de wandelaar alleen maar zwaaide, dacht de boer: ‘Dat is pech hebben.’

uit: De verborgen dynamiek van familiebanden /Bert Hellinger met Gunthard Weber en Hunter Beaumont

De invulling wordt de realiteit

Het mooie aan dit verhaal is dat het duidelijk maakt hoe twee individuen vanuit hun onzekerheid en dus hun getraumatiseerde stukje reageren in plaats van hun gelukkige deel. Beiden zijn bezig geweest met het invullen van wat de ander nodig zou kunnen hebben, daar hun realiteit van te maken om vervolgens die ingevulde wensen van de ander te vervullen zonder te weten wat de ander nu echt nodig heeft. De invulling wordt de realiteit.

Hoe mooi was het geweest als beide mannen vanuit hun eigen wensen hadden gereageerd. Beiden hadden nood aan gezelschap. Als nu één van de twee had aangegeven wat hij nodig had, had de ander erop in kunnen haken en hadden ze beiden gekregen wat ze hadden gewenst.

Een andere mogelijkheid was het vragen naar elkaars wensen. Zo had de boer kunnen vragen of de wandelaar dorst had en wat te drinken wou, de wandelaar had kunnen vragen of de boer hulp of gezelschap nodig had. In dit geval hadden beide mannen gekregen wat ze hadden gewild.

Niet invullen voor een ander vanuit trauma

Wat maakt het dat iets dat in eerste instantie zo makkelijk lijkt, vragen naar de behoefte van de ander of je eigen behoefte uiten, toch zo vaak niet gebeurt? Op deze vraag zijn er meerdere antwoorden.

Zo kan het zijn dat je angst voor afwijzing, jouw onzekerheid een grote rol speelt. Achter elke onzekerheid ligt een dieper geworteld trauma dat deze onzekerheid veroorzaakt. Zolang we dat trauma niet onder ogen zien, accepteren en terug leggen bij wie het hoort, zullen we blijven invullen wat de ander wenst.

Maar ook het omgekeerde kan net zo waar zijn: dan vul je alvast de wensen van de ander in, in de hoop gezien te worden. Door ingevulde wensen van de ander alvast te vervullen denk je goed te doen voor de ander. Hiermee hoop je op onbewust niveau door de ander gezien en geaccepteerd te worden. Dit raakt aan een oerbehoefte om erbij te horen, maar ook vaak een diepgeworteld trauma: er niet mogen zijn.

Een derde mogelijkheid is de conditionering die je hebt dat niemand op jou zit te wachten. Als je uit een systeem komt waar je niet gezien werd, creëer je een horn effect. Je beoordeelt een situatie of persoon alvast negatief door een eerdere negatieve ervaring. “Mijn familie, omgeving of klasgenoten zaten niet op me te wachten, dus de rest van de wereld ook niet.” Hierdoor vorm je jouw eigen, vaak onware, werkelijkheid door in te vullen wat de ander van je zal vinden. Daar ga je naar leven en op reageren.

Jij mag er zijn, de ander mag er zijn

Alle drie de gevallen hebben dezelfde oorzaak en voldoen niet aan één van de basisvoorwaarden van familieopstellingen: Je hebt niet, of niet genoeg, een plek gekregen of opgeëist in jouw systeem van herkomst. Pas als je jezelf dat realiseert, je rechtmatige plek in het systeem inneemt en accepteert dat het tot nu toe niet zo geweest is, zal je de ruimte voelen om je wensen naar de ander te uiten. Je zal leren naar de wensen van de ander te luisteren en deze alleen in te willigen als daarmee je eigen grenzen niet worden overschreden. Er ontstaat een gezonde verhouding met de ander waarbij de balans tussen geven en nemen in evenwicht is. Jij mag er zijn, de ander mag er zijn.