Van jezelf houden door acceptatie

Vaak genoeg dacht ik: “Had ik toen maar mijn mond open gedaan. Had ik haar toen maar op haar plek kunnen zetten, kunnen confronteren in de aanwezigheid van mijn klasgenoten. Dan had ik mij misschien beter of anders gevoeld tijdens mijn puberjaren” Maar zo zat ik niet in elkaar. Ik was een jongetje met ontzag voor autoriteit. Mij werd geleerd dat docenten het bij het rechte eind hadden, daar ging je niet tegenin. Dit is een vorm van West-Vlaamse onderdanigheid en “bescheidenheid” en werd van generatie op generatie doorgegeven.

Daarnaast is het belangrijk te weten dat ik veilig ben opgegroeid. Ik was van jongs af aan artistiek en had een hele grote fantasiewereld. Iets wat mijn ouders stimuleerden. Ik mocht er zijn voor wie ik was. Mijn ouders en familie hebben zich nooit agressief naar mij opgesteld. Ik heb nooit geleerd hoe ik moet reageren op agressieve types. Nu begrijp ik dat ik op slot ging, mij subassertief ging gedragen, in de hoop dat de situatie snel voorbij zou gaan.

Ik was mijn handen daarmee niet in onschuld. Ik was (en ben) inderdaad een erg gevoelig, kwetsbaar, verstrooid, fantaserend en slordig kind met de concentratie van een ui, en ik haalde geen bijster hoge cijfers. Ik bleek hoogbegaafd te zijn, iets waar mijn ouders altijd in hebben geloofd, maar de standaard schoolse manier van leren paste niet bij mij. Ik durf daarom best te zeggen dat ik vaak “dommig” uit de hoek kwam, wanneer mij iets werd gevraagd, omdat ik vaak met mijn hoofd ergens anders zat. Ik was echter nooit bewust respectloos tegen mijn docenten. Door jarenlang les te geven aan kinderen en tieners besef ik maar al te goed hoe kwetsbaar zij zijn en hoeveel van hen gevraagd wordt op zo’n jonge leeftijd in een hard maatschappelijk – en onderwijssysteem. In mijn rol van docent ben ik me zeer bewust van de invloed die ik kan hebben op hun eigenwaarde. Ik denk niet dat mijn toenmalige docente, mevrouw Demeyer, dat ooit heeft ingezien.

Jarenlang heb ik gefantaseerd over wat ik zou doen als ik met haar geconfronteerd zou worden. De ene keer kom ik haar op straat tegen en scheld ik haar de huid vol met de lelijkste woorden die mijn vocabulaire rijk is (en ik heb er wat bijgeleerd sinds ik in Nederland woon). De andere keer kom ik haar tegen op een schoolreünie en kijk ik zo arrogant naar haar dat ze niet in mijn buurt durft te komen of dan hoop ik dat ze het wel doet en naar me vraagt, zodat ik kan antwoorden dat mijn leven haar geen ene moer aangaat, etc. Maar hoe ouder ik word hoe wijzer waardoor ik ontdek dat kwaad met kwaad vergelden niet werkt. Het enige dat ik eigenlijk altijd gewild heb, op welke manier dan ook, is dat ze van mijn gevoelens als kind op de hoogte zou zijn. Dat ik eindelijk wel eens mijn mond opentrek. Nu besef ik dat dat ook op een volwassen en nette manier kan doen, met een brief, waarin ik goed kan nadenken over mijn woorden. Al tijdens het schrijven van de brief verminderden de gevoelens van onmacht. Waar ik als kind het gevoel had niet de keuze te hebben gehad en overgeleverd te zijn aan diegene met een machtspositie, heb ik dat als volwassen man wel. Het werd tijd dat ik het opnam voor dat getraumatiseerde kind en hem een stem te geven. Het werd tijd dat pijn plaats zou maken voor vreugde.

Iemand vertelde mij dat mevrouw Demeyer Facebook heeft. Toch heb ik jaren gewacht om haar een brief te sturen. Ik heb vaak op het punt gestaan, maar angst hield me tegen. Het was namelijk zo dat een deel van mij, na het oplopen van dat trauma, kind was gebleven. Ondanks mijn volwassen leeftijd was ik nog steeds bang voor die docente en de gevolgen ervan. Ik was nog steeds bang voor straf. Een heleboel vragen gingen door mijn hoofd. Ben ik bang voor haar? Is het wel netjes om zoiets te doen? Kwets ik haar er niet mee? Blaas ik het überhaupt niet gewoon op en viel het uiteindelijk allemaal wel mee? Zijn het niet oude koeien uit de gracht halen? Pas door mijn opleiding nam de coach in mij het over: de enige manieren om op die vragen antwoord te krijgen, is door ze te stellen. Ik heb toen besloten alles vanuit mijn hart op te schrijven, want dat is wie ik ben. Ik heb besloten het op een open en respectvolle manier te doen, omdat ik denk dat de boodschap dan eerder binnen komt.

Daar zat ik dan de tweede november van 2015, op de bank, haar Facebookpagina voor mijn neus. Gelijk kwamen emoties naar boven. Ik was het punt van beginnen steeds aan het uitstellen: nog even een kopje koffie zetten, Facebook door te spitten, Instagram te controleren, etc. Ik voelde me erg zenuwachtig, alsof ik weer examens af moest leggen, bang voor een onvoldoende. Ik was ook bang voor de uitkomst; wat verwachtte ik nu eigenlijk? Wat hoopte ik van haar te horen? Zou ik wel iets van haar horen, het leek me verschrikkelijk dat ze na al die moeite niet zou reageren waardoor het alsnog onafgesloten en onduidelijk zou blijven. Ik merkte dat ik opnieuw kind werd met de angsten die er toen bij hoorden. Een simpel sorry zou waarschijnlijk al veel betekenen, maar was nog niet voldoende. Ik wilde de hele toestand begrijpen, een plekje geven en achter me laten. Antwoorden waren voor mij het allerbelangrijkste. Was ik inderdaad een vervelende puber tijdens mijn schooljaren? Had ik het over mezelf afgeroepen? Zat mevrouw Demeyer toen met frustraties die afgereageerd werden op studenten? Ik wilde niet alle schuld in haar schoenen schuiven en het ging niet over gelijk krijgen, maar juist om het te begrijpen. Daarom bleef ik er bij mezelf op hameren om respectvol te blijven, want haat en woede sluiten bij mensen deuren. Ik wilde juist zelf de deur dicht kunnen doen. Haat verbindt. Zolang zij zulke heftige emoties bij mij bleef oproepen, bleef ik verbonden met haar. Dat was wel het laatste wat ik wou.

Ik bekeek voor de laatste keer haar Facebook en zag een kant van haar die ik niet kende. Foto’s van schattige kinderen die zij haar feetjes noemt, zij knuffelend met een hondje, collega’s die haar warmte wensten voor haar verjaardag… Voor even sloeg de twijfel weer toe. Ik wil haar niet belasten met schuldgevoelens of haar slecht over zichzelf laten voelen. Ik wil alleen maar antwoorden en een beetje begrip. Dus zo gezegd zo gedaan, nu ging het gebeuren. Na 12 jaar kwam ik voor mezelf op. Het gekwetste kind kreeg erkenning, niet van haar maar van mezelf.

Beste Mireille,

Ik weet niet of je me nog herinnert, ik ben Bart Christiaens en heb van 1998 tot 2001 Franse lessen en geschiedenis bij jou gevolgd. Daar wil ik heel graag wat over kwijt. Ik heb drie jaar lang met angst en onzekerheid bij jou in de les gezeten. Er zijn in mijn ogen een heleboel oneerlijke dingen gebeurd die ik nog steeds niet heb kunnen plaatsen, vandaar dat ik je deze brief schrijf. Er zijn heel wat voorvallen geweest waarvan ik er een paar wil aankaarten. Dit omdat ik, tot op de dag van vandaag, nog altijd niet kan begrijpen waarom het zo gebeurd is en waarom er bepaalde dingen zo hard gezegd zijn.

Op een keer vroeg je mij naar een Franse vervoeging. Ik had er niet het juiste antwoord op, voornamelijk omdat ik bang was het verkeerde antwoord te geven, waardoor je voor mij kwam staan en op mijn bureau sloeg om vervolgens tegenover een volle klas ritmisch te schreeuwen dat je mij niets kon leren omdat ik toch niets zou kunnen. Dit zorgde natuurlijk bij velen voor hilariteit waardoor ik me naast de vernedering door jou me ook nog eens uitgelachen voelde door mijn klasgenoten.

Ik was inderdaad een kind met een hele korte spanningsboog en voor de zoveelste keer was ik met mijn gedachten ergens anders in de les. Daar sprak je mij, in mijn ogen terecht, op aan. Vervolgens vroeg je naar mijn agenda. Je zou een zoveelste nota naar mijn ouders schrijven over het feit dat ik niet goed oplette tijdens de lessen. Daar had ik geen problemen mee want dat waren mijn ouders ondertussen wel gewend van jou. Ik gaf daarom zonder weerwoord mijn agenda die helemaal versierd was met tekeningen, iets wat veel leerlingen deden met hun agenda. Je keek ernaar, keek naar mij, hield de agenda hoog en zei waar iedereen bijstond dat dat het enige was wat ik kon.

Naast een korte spanningsboog kwam ook mijn vergeetachtigheid meekijken. Zo was ik voor een toets begrijpend lezen mijn woordenboek Frans vergeten. De toets was in de middag en ik kwam er gelukkig ’s morgens achter dat ik mijn woordenboek thuis had laten liggen. Iedereen kende jouw regel dat als je je woordenboek vergeten was, je niet die van de schoolbibliotheek mocht gebruiken (in mijn ogen een erg harde en onnodige regel, vooral voor verstrooide kinderen als ik). Ik moest het dus zonder doen, iets wat zeker een onvoldoende zou opleveren.In paniek en met tranen in mijn ogen belde ik tijdens de ochtendpauze mijn ouders. Zij stelden mij gerust en beloofden het woordenboek tijdens de middagpauze naar school te brengen. De rest van de ochtend liep ik verschrikkelijk op mijn ongemak. Mijn ouders hebben woord gehouden en mijn woordenboek gebracht. Maar helaas hebben ze ‘de fout’ gemaakt het aan jou te overhandigen. Jij hebt mij daar vervolgens in de les, waar iedereen bijstond, hard over aangesproken. Ik bleek volgens jou vreselijk egoïstisch te zijn door mijn ouders om hulp te vragen. Zij hadden het al druk genoeg met de slagerij en zaten echt niet op mijn problemen te wachten. Als het aan jou had gelegen, had ik mijn plan maar moeten trekken. Vervolgens moest ik als straf mijn woordenboek delen met Thomas die het zijne was vergeten maar voor wie jouw regel blijkbaar niet gold.

Zo zijn er zoveel dingen voorgevallen en gezegd, die ik maar niet kan plaatsen. Nu wil ik voorop stellen dat ik je niet opzettelijk wil overladen met schuldgevoelens. Ik wacht ook niet op ongemeende excuses die alles goed maken. Het enige wat ik zo graag wil, is een antwoord op het waarom. Zoals ik eerder schreef, was ik inderdaad een vergeetachtig, dromerig en verstrooid jongetje met een soms irritant korte spanningsboog. Ik was meer bezig met het opsmukken van agenda’s dan met de les zelf. Ik zat vaak in een fantasiewereld in plaats van in de klas. En ik ben de eerste om toe te geven dat dat als docent wel eens erg vermoeiend kan zijn. Ik geef zelf ondertussen al tien jaar dansles dus weet wat het is om zulke, ik noem het maar artistieke, kinderen in de les te hebben. Het is niet voor niets dat ik kunstenaar ben geworden, want ik kreeg het na mijn eindexamen niet langer voor elkaar om de aandacht op te brengen wat het gymnasium (ASO) van me verwachtte. Dit had niets met mijn intelligentie te maken. Daar heb ik me namelijk op laten testen omdat ik daar zo onzeker over was geworden – een erfenis van onder andere mijn jaren bij jou – en ik blijk hoogbegaafd te zijn.Daarnaast moet je ook weten dat ik een erg onzeker en emotioneel kind was. Alles wat je toen tegen me hebt gezegd, kwam heel hard binnen en trok ik me erg persoonlijk aan. Ik denk dat vele docenten niet beseffen wat een impact ze kunnen hebben op hun leerlingen. Tenslotte wil ik heel duidelijk aangeven dat ik nooit met opzet geprobeerd heb de les te verstoren, jou dwars te liggen of je in je eigenwaarde te krenken. Mijn vraag aan jou is dus waarom je dat wel met mij hebt gedaan. Was ik dan toch brutaal of gemeen en kan of wil ik me dat niet meer herinneren? Heb ik je wel eens vernederd? Ben ik vaak respectloos tegen je ingegaan, je lessen verstoord of de boel verziekt? Wat heeft ervoor gezorgd dat je me keer op keer ten aanzien van al mijn klasgenoten hebt moeten vernederen? Ik wil heel graag een eerlijk antwoord zodat ik het achter me kan laten of normaal terug kan reageren. Ik beleef die tijd nog steeds als oneerlijk en onrechtvaardig en dat is de reden waarom het nog steeds zo hoog zit bij mij. Het is nooit opgelost of opgehelderd. Ik wil het kunnen begrijpen want ik vind het zelf vreselijk om met haatgevoelens rond te lopen en als ik heel eerlijk ben is dat wat ik nu voor je voel. Telkens als ik het erover heb of erover nadenk voel ik een hoop boosheid, machteloosheid, haat en frustratie die ik kwijt wil. Kunnen we dit misschien als twee volwassenen uitspreken zodat het voor mij klaar kan zijn? Ik besef dat het voor jou van weinig belang is, misschien stel ik me in jouw ogen wel ontzettend aan en zie jij het hele probleem helemaal niet. Waarschijnlijk heb jij nooit meer aan mij gedacht, maar op mij hebben die drie jaren erg veel invloed gehad. Mijn eigenwaarde stond op een laag pitje en ik heb jaren gedacht dat ik inderdaad te dom was en voor niets goed genoeg. Gelukkig is het meeste opgelost en ben ik erg gelukkig met mezelf alleen zitten die dingen uit het verleden mij dus nog steeds dwars. Ik heb ondertussen na twaalf jaar ook behoefte aan en recht op antwoorden, antwoorden die ik verdien lijkt mij.

Dus alsjeblieft Mireille, help mij om het af te sluiten en leg me uit waarom je die drie jaren zo hard en vooral zo persoonlijk onrechtvaardig tegen me bent geweest, zodat ik het kan begrijpen, kan plaatsen en eindelijk kan laten rusten om tot vergeving te komen.
In afwachting van jouw antwoord,

Bart Christiaens

Klik, verstuurd, klaar en zo was de kop eraf. Ik heb twee uur nodig gehad om deze brief te schrijven, want er kwamen zoveel emoties en herinneringen bij kijken. Frases werden steeds weer opnieuw geschreven want ik was toch bang dat het verkeerd geïnterpreteerd zou worden. Daarnaast heb ik grammaticaal mijn best gedaan.  Ik wilde haar laten zien dat ik wel intelligent genoeg ben om een sterke brief te schrijven. Maar waar ik achter gekomen ben tijdens het proces, is dat ik bang was haar te kwetsen. Tijdens het schrijven besefte ik dat ik, hoewel ik er vaak over fantaseerde, nooit uit ben geweest op wraak. Dat brengt geen oplossingen of antwoorden.

Al vrij snel erna kreeg ik een antwoord.

Dag meneer Christiaens,

Ik kan hier alleen op antwoorden dat dit in mijn herinnering niet zo was en dat ik nooit de bedoeling had U te kleineren. U hebt dit anders aangevoeld en het zal dan wel zo zijn. Als U zich beter voelt door mij te haten dan mag dat. Ik hoop dat U door het uiten van uw gevoelens tegenover mij het een plaats kan geven en ik wens U alle succes in uw leven.

M. Demeyer

Dit korte antwoord liet mij 3 jaar geleden met gemengde gevoelens achter. Langs de ene kant was ik blij reactie gekregen te hebben: daarmee had ik zekerheid dat zij eindelijk wist hoe ik me gevoeld heb. Langs de andere kant waren antwoorden wel uit gebleven. Dat ze de brief gelezen had en de moeite had genomen te antwoorden, waardeerde ik echt, alleen had ze de strekking van mijn brief niet begrepen. Ik wilde juist van die haatgevoelens af en haar kant van het verhaal horen zodat ik alles misschien beter zou begrijpen. Aan de andere kant lag de bal nu in haar kamp en niet meer in het mijne en dat gaf heel veel rust. Ik had mijn verantwoordelijkheid voor de situatie genomen en haar verantwoordelijkheid terug gegeven. Ik werd trots op mezelf.

We zijn nu drie jaar verder en ik kan alleen maar zeggen dat ik absoluut geen spijt heb van mijn brief. Ik heb geleerd dat negatieve emoties lege emoties zijn. Je kan er niets mee. Door mij als een slachtoffer te gedragen was ik dader van mezelf. Mijn woede jegens Mireille heeft er alleen maar voor gezorgd dat ik er zelf onder leed en niet zij. Door niet voor mezelf op te komen, heb ik mezelf te lang tekort gedaan. Er was een kleine Bart die ik nu veel meer begrijp, van wie ik hou en en voor wie ik ben opgekomen. Jaren dacht ik dat mijn dromerigheid, individualiteit, creativiteit en subassertiviteit niet goed was. Het is echter een deel van mijn opvoeding en cultuur, daar ben ik nu trots op. Ik was anders omdat ik thuis anders mocht zijn.

Haar vergeven had ik niet nodig, dan plaats ik mezelf boven haar, maar ik heb volledig geaccepteerd dat het is gebeurd. Ik begrijp nu pas waarom ik toen mijn mond niet open heb gedaan. Ik kon dat niet. Ik hoefde thuis niet agressief van mij af te bijten omdat ik niet zo werd behandeld. Agressief – assertief zijn zat niet in mijn toolbox. Dat is oké, godzijdank kom ik uit een respectvol en warm nest. Ik kan nu vol compassie naar mezelf terug kijken en zeggen: je wist van niet beter. Ik ben nog steeds erg dankbaar voor haar reactie zodat ik weet dat ze het heeft gelezen. Ik heb geleerd dat ik niet altijd automatisch mijn mond hoeft te houden tegen iemand met een agressieve houding. Ik kan het verleden niet veranderen maar wel hoe ik in de toekomst wil zijn. Dat is wat systemisch coachen voor mij betekent. Compassievol zijn op wie je was, trots zijn op wie je bent en nieuwsgierig naar wie je zal komen te zijn.

Klik hier voor meer informatie over systemisch coachen

• VolgenVolgen