Binnenkort word ik veertig. En dat gaan we vieren ook. Met tien vriendinnen trekken we een weekend de stad in. Samen op hotel, een spa, een heerlijke high wine, mooie outfits en vooral veel gezelligheid. Ik kijk er enorm naar uit. Van dit soort momenten krijg ik energie. Ik geniet ervan om onder de mensen te zijn, nieuwe ervaringen op te doen en het leven uitbundig te delen met mensen om me heen.
Mijn man Arne ziet zijn ideale verjaardag toch net iets anders voor zich. Geef hem een zonnige bestemming, een goed boek en de rust om samen met z'n tweetjes te genieten, en hij is volmaakt gelukkig. Geen groot feest, geen uitgebreide gastenlijst en al helemaal geen verplichtingen om gezellig te moeten doen.
Ik ben extravert, Arne is introvert. En hoewel we inmiddels al heel wat jaren samen zijn, heeft het best even geduurd voordat ik werkelijk begreep wat dat verschil betekent.
Lange tijd vond ik het moeilijk te begrijpen dat hij helemaal geen behoefte had om zijn verjaardag uitgebreid met vrienden te vieren. Sterker nog, ik heb regelmatig geprobeerd hem te overtuigen dat het toch gezellig zou zijn om eens wat meer mensen uit te nodigen. Vanuit mijn eigen enthousiasme uiteraard, maar achteraf realiseer ik me dat ik hem daarmee vooral mijn manier van gelukkig zijn probeerde op te leggen.
Want wie zegt eigenlijk dat mijn manier van genieten beter is dan de zijne?
Wanneer gezelligheid een verplichting wordt
We leven in een maatschappij waarin extravert gedrag vaak als de norm wordt beschouwd. Je moet sociaal zijn, een rijk sociaal leven hebben, naar feestjes gaan, contacten onderhouden en vooral overal enthousiast aan meedoen. Wie makkelijk op anderen afstapt en graag in het middelpunt staat, wordt al snel gezien als spontaan, open en gezellig.
Maar wat als je daar gewoon minder behoefte aan hebt?
Wat als je veel liever een avond thuis doorbrengt met een goed boek dan op een verjaardag waar je met twintig mensen gesprekken voert die je eigenlijk helemaal niet wilt voeren? Of wanneer je op een feestje na twee uur denkt: het was heerlijk, maar nu wil ik gewoon naar huis.
Dan ben je al snel ongezellig, afstandelijk of verlegen. En voor je het weet, proberen anderen je te overtuigen dat je toch echt wat meer onder de mensen moet komen.
Maar er is een groot verschil tussen sociaal zijn en behoefte hebben aan socialiseren.
Je kunt ontzettend warm, betrokken en geïnteresseerd zijn in anderen, zonder voortdurend behoefte te hebben aan gezelschap. Net zoals iemand die ieder weekend op een feestje staat niet automatisch een socialer mens is.
En dus zoeken we al snel een verklaring voor introvert gedrag. Dit moet ergens vandaan komen. Maar waarom hebben we eigenlijk die behoefte om introversie te verklaren? Alsof er ergens iets misgegaan moet zijn waardoor iemand liever wat meer op zichzelf is. Bij extraverte mensen stellen we die vraag zelden. Die vinden we gewoon gezellig.
Misschien is er helemaal niets om te verklaren. Misschien is iemand gewoon gelukkig zoals hij is.
Ben je jezelf, of wie je hebt geleerd te zijn?
Vanuit mijn werk als systemisch coach kijk ik natuurlijk ook naar wat mensen in hun leven hebben meegekregen. Niet iedereen groeit op in een omgeving waarin het veilig voelt om jezelf te laten zien. Soms leren kinderen al vroeg dat ze zich beter wat op de achtergrond kunnen houden, eerst moeten observeren of vooral niet te veel ruimte mogen innemen.
En wat doen wij als volwassenen dan vaak? We moedigen ze aan om toch vooral een handje te geven, netjes gedag te zeggen en gezellig mee te doen. Allemaal goedbedoeld, maar soms vergeten we dat niet ieder kind hetzelfde tempo heeft om zich veilig te voelen in een groep.
Je kunt iemand uitnodigen om zich te laten zien, maar je kunt veiligheid niet afdwingen.
Tegelijkertijd moeten we oppassen dat we niet achter iedere introverte persoonlijkheid een blokkade of onverwerkt trauma gaan zoeken. Want daarmee doen we precies waar ik moeite mee heb: we suggereren dat er iets aan introversie veranderd zou moeten worden.
En laten we eerlijk zijn, andersom werkt het net zo goed.
Er zijn ook mensen die voortdurend onder de mensen zijn omdat ze bang zijn iets te missen. Die op iedere uitnodiging ja zeggen, omdat ze vrezen wat anderen zullen denken wanneer ze eens niet komen. Mensen die zichzelf voorbijlopen om maar gezellig, interessant en aanwezig te blijven.
Is dat dan werkelijk extraversie, of heb je geleerd dat je er alleen bij hoort wanneer je overal aan meedoet?
Wie heeft er eigenlijk een probleem?
In mijn praktijk ontmoet ik mensen die zichzelf als introvert omschrijven en daar daadwerkelijk last van hebben. Ze verlangen naar meer contact, willen zich vrijer kunnen uiten of merken dat angst en oude ervaringen hen tegenhouden. Dan kunnen we samen onderzoeken waar die belemmeringen vandaan komen en wat er nodig is om daar verandering in te brengen.
Maar ik ontmoet ook ouders die zich zorgen maken omdat hun kind introvert is. Het kind heeft weinig behoefte aan grote groepen, speelt graag alleen of kijkt liever eerst even de kat uit de boom. En de ouders vinden dat daar iets aan gedaan moet worden.
Dan stel ik mezelf vooral de vraag: voor wie is dit eigenlijk een probleem?
Want wanneer een kind gelukkig is met wie het is, waarom zouden we dat dan willen veranderen? Misschien ligt de werkelijke uitdaging niet bij het kind, maar bij de verwachtingen van de ouders. Bij hun overtuiging over hoe een gelukkig of succesvol sociaal leven eruit hoort te zien.
Natuurlijk verdient een kind dat zich eenzaam of angstig voelt ondersteuning. Maar een kind dat graag alleen speelt, is niet automatisch een eenzaam kind.
En hetzelfde geldt voor volwassenen. Of je nu introvert of extravert bent: wanneer je gelukkig bent met jezelf en de manier waarop je leeft, hoeft daar helemaal niets aan te veranderen.
Systemisch werk kan waardevol zijn wanneer je merkt dat je niet leeft vanuit je eigen behoeften, maar vanuit aangeleerde verwachtingen, angst of de behoefte om erbij te horen. Niet om je introverter of extraverter te maken, maar om te ontdekken hoeveel vrijheid je werkelijk voelt om jezelf te zijn.
Misschien ligt de verandering wel bij onszelf
Terug naar Arne en mij. Inmiddels begrijp ik dat ik hem geen plezier doe door hem mee te slepen naar een feest waar hij helemaal geen behoefte aan heeft. Net zoals hij mij geen plezier zou doen door te verwachten dat ik mijn veertigste verjaardag met een boek in de zon doorbreng.
We hoeven niet op dezelfde manier van het leven te genieten om samen gelukkig te zijn. We mogen elkaar juist de ruimte geven om verschillend te zijn.
En misschien is dat wel waar het uiteindelijk om draait.
Hoe vaak proberen we iemand te veranderen, niet omdat diegene ongelukkig is, maar omdat zijn manier van gelukkig zijn niet overeenkomt met de onze?
We spiegelen de ander zo makkelijk aan onszelf. Aan onze behoeften, onze verwachtingen en onze overtuigingen over wat normaal is. Maar wat voor jou een heerlijk sociaal leven is, kan voor een ander uitputtend zijn. En wat jij als eenzaamheid ervaart, kan voor iemand anders juist rust en vrijheid betekenen.
Dus voordat je de volgende keer denkt dat iemand wat gezelliger, spontaner of socialer zou mogen zijn, stel jezelf dan eens een andere vraag:
Heeft die ander daar werkelijk behoefte aan, of zou jij je vooral prettiger voelen als diegene wat meer op jou leek?
Want soms hoeft de ander helemaal niet te veranderen. Soms mogen wij gewoon leren om de ander te laten zijn wie hij is.
Maar merk je dat jouw sociale gedrag vaker voortkomt uit wat je denkt dat anderen van je verwachten dan uit wat je zelf werkelijk wilt? Of voel je je juist eenzaam omdat je het moeilijk vindt om contact te maken, jezelf te laten zien of anderen dichtbij te laten komen?
Dan kan systemisch werk je helpen ontdekken welke patronen en overtuigingen je tegenhouden om vrijuit jezelf te zijn en verbinding aan te gaan op een manier die bij jou past. Je bent van harte welkom bij een van onze workshops familieopstellingen of tijdens een van onze retreats in de Ardennen of Frankrijk. Onderzoek je dit liever in alle rust tijdens een individueel traject? Neem dan gerust contact met me op.
Niet om iemand anders te worden, maar om meer ruimte te voelen voor wie je werkelijk bent.
