Niet geaccepteerd door je ouders? Je kind hoeft niet jouw leven te leven

Over acceptatie, eigenwaarde en de vrijheid om te mogen zijn wie je bent

Afgelopen zomer ging ik, zoals ieder jaar, een week met mijn moeder naar Spanje. Even samen weg voor echte moeder-zoontijd en vooral om weer een beetje naar elkaar toe te groeien, want we wonen best een eind van elkaar af. Toevallig was het die week Benidorm Pride. Mijn moeder had nog nooit een Pride meegemaakt. Ik vroeg: ‘Zullen we gaan?’ Ze reageerde meteen: ‘Waarom niet?’ Dus daar gingen we.

Voor haar was het waarschijnlijk vooral een gezellige, kleurrijke middag. Voor mij kreeg die middag een extra laag.

Ik ben opgegroeid met het besef dat ik op mannen val. En zoals zoveel kinderen die op wat voor manier dan ook afwijken van de norm, heb ook ik geprobeerd me aan te passen. Niet te veel opvallen. Erbij horen. Geaccepteerd worden.

Op zo’n Pride draait dat ineens om. Daar ben je een keer niet de uitzondering, maar de regel. Ik liep er lekker flamboyant bij, maar dat deed ongeveer iedereen. Mijn moeder kreeg even een inkijkje in een wereld waarin ik niet hoefde na te denken of ik misschien nét iets te veel mezelf was.

En juist haar reactie raakte me. Mijn moeder is klein van stuk, maar op een gegeven moment zag ik haar enthousiast achter een dragqueen van bijna twee meter aanlopen om te vragen of wij samen op de foto mochten. Die foto moest natuurlijk meteen naar de familiegroepsapp.

Voor haar misschien een klein gebaar. Voor mij absoluut niet.

Wat ik daar voelde was eigenlijk heel eenvoudig: mijn moeder accepteert mij. Niet alleen het keurige, aangepaste deel. Mij.

De stem van je ouders wordt vaak jouw eigen stem

Waarom raakt zoiets eigenlijk nog, als je allang volwassen bent? Omdat de blik van je ouders een van de eerste spiegels is waarin je als kind naar jezelf leert kijken.

Een kind denkt nog niet: ach, mijn moeder heeft vandaag gewoon een slechte dag en projecteert waarschijnlijk iets uit haar eigen jeugd op mij. Was het maar zo’n feest. Als je moeder steeds zegt dat je lastig bent, kan ‘mijn moeder vindt mij lastig’ langzaam veranderen in: ‘ik bén lastig’. Als je vader vindt dat je niet zo moet huilen, kan je leren dat jouw verdriet blijkbaar niet klopt. Hun overtuigingen worden een overtuiging over jezelf.

En een heel hardnekkige overtuiging die ik wekelijks in mijn praktijk zie: ik moet me aanpassen om liefde, aandacht en affectie te ontvangen. Ik ben te druk, te stil, te gevoelig, te verlegen, te aanwezig. Ik heb teveel vragen en zorg altijd voor gedoe.

Misschien herken je er eentje en hoor je zelfs nog precies de stem die het vroeger tegen je zei.

Hoe ouderlijke afwijzing kan doorwerken in je volwassen leven

En gek genoeg kan die stem jaren later nog steeds met je meelopen. Je bent volwassen, hebt je eigen huis, werk, relatie, maar ergens vanbinnen probeer je nog steeds te bewijzen dat je wél goed genoeg bent. Je gaat pleasen, perfectionistisch worden, jezelf kleiner maken, bevestiging zoeken of conflicten vermijden. Of je haakt alvast af voordat een ander de kans krijgt jou af te wijzen.

Dat zijn geen rare trekjes die uit de lucht komen vallen. Vaak zijn het manieren die ooit hielpen om verbinding te houden met de mensen van wie je als kind afhankelijk was.

Een kind kiest zijn ouders niet en leert zich soms aanpassen om erbij te horen

En daar zit voor mij iets essentieels. Een kind kiest zijn ouders niet. Als ouder kies je wél voor de verantwoordelijkheid om een kind groot te brengen. Daarmee kies je niet voor een mini-versie van jezelf, maar voor de ontwikkeling van een ander mens.

Dat vind ik een belangrijke verantwoordelijkheid. Niet: hoe krijg ik dit kind netjes in mijn plaatje? Maar: wie staat hier eigenlijk voor me? Waar sprankelt dit kind van? Waar wordt het nieuwsgierig van? Wat lijkt echt uit hem of haar zelf te komen? En hoe kan ik helpen om dát tot ontwikkeling te laten komen, ook als ik er zelf geen seconde van zou sprankelen?

Grenzen mogen gedrag begrenzen, niet wie je bent

Natuurlijk betekent dat niet dat een kind alles mag. Integendeel. Kinderen hebben grenzen, regels en leiding nodig. Juist grenzen geven veiligheid. Maar er is een wereld van verschil tussen gedrag begrenzen en iemands zijn begrenzen.

Ouders horen de leiding te nemen en kinderen te volgen, mits die leiding in het teken staat van de ontwikkeling van het kind. Je kunt zeggen: ‘Dit gedrag kan hier niet.’ Dat is iets heel anders dan: ‘Jij bent niet goed zoals je bent.’

Een druk kind hoeft niet per definitie in de pas te worden geduwd. Een stil kind hoeft niet koste wat kost socialer te worden. Een kind dat veel huilt is niet meteen een jankebalk en een kind dat honderd vragen stelt is misschien niet moeilijk, maar gewoon verschrikkelijk nieuwsgierig. Ja, dat kan soms bloedirritant zijn. Maar achter gedrag zit bijna altijd informatie.

Daarom zou ik als ouder minder snel willen vragen: hoe krijg ik dit gedrag weg? En vaker: wat probeert mijn kind me hier eigenlijk te vertellen? Wat heeft het nodig? Waar komt dit vandaan?

Want iedereen heeft zijn eigen pad. Jij hebt als ouder jouw leven, jouw keuzes, jouw voorkeuren en jouw gemiste kansen. Maar je kind hoeft die niet allemaal van je over te nemen. Het hoeft jouw leven niet opnieuw te leven en ook jouw dromen niet alsnog waar te maken.

Ouderschap is voor mij daarom niet: ik neem jou mee op mijn pad. Het is: ik geef je genoeg stevigheid, veiligheid en vertrouwen om uiteindelijk jouw eigen pad te kunnen bewandelen.

De blik van je ouders is niet de waarheid over jou

En misschien heb jij die ruimte vroeger niet gekregen. Misschien had je een kritische moeder, een emotioneel afwezige vader, strenge ouders of ouders die simpelweg niet goed konden zien wat jij nodig had. Dan is dit belangrijk: hun blik op jou is niet automatisch de waarheid over jou.

Ook je ouders waren ooit kinderen. Ook zij hebben geleerd wat wel en niet mocht bestaan. Ook zij dragen hun eigen tekorten, angsten en overtuigingen mee. En ja, wie met de hond in de mand ligt, krijgt zijn vlooien. Zo worden dingen soms generaties lang doorgegeven zonder dat iemand ooit bewust besluit: dit ga ik mijn kind eens lekker meegeven.

Dat verklaart een hoop maar het praat niet alles goed.

De vraag die je jezelf als volwassene wél kunt stellen is: welke overtuigingen over mezelf draag ik nog mee die ooit van iemand anders waren? Ben ik echt te veel? Of heeft iemand mij ooit geleerd dat ik te veel was? Ben ik echt te gevoelig? Of paste mijn gevoeligheid gewoon niet in de omgeving waarin ik opgroeide?

Misschien hoef je jezelf dus niet opnieuw uit te vinden. Maar mag je vooral een paar oude oordelen teruggeven aan de mensen bij wie ze ooit begonnen zijn, en opnieuw ontdekken: waar sprankel ík eigenlijk van?

Voor mij is dat uiteindelijk veiligheid: mogen zijn wie je bent. Niet alles mogen doen wat je wilt, maar wel voelen dat je wezen niet ter discussie staat. Dat je niet eerst een andere versie van jezelf hoeft te worden om liefde, verbinding of een plek in het gezin te verdienen.

Een kleine ode aan mijn moeder

En daarom is deze blog uiteindelijk ook een kleine shout-out naar mijn moeder.

Niet omdat ze perfect is. Absoluut niet. We zijn vaak genoeg met elkaar in de clinch gekomen en zullen dat waarschijnlijk nog wel vaker doen. Maar wat ze, ondanks alles, niet over het hoofd heeft gezien, is mijn zijn.

Ik denk dat dat meer invloed heeft gehad dan ze zelf beseft. Het heeft eraan bijgedragen dat ik mezelf later als danser op een podium durfde neer te zetten. Dat ik tijdens audities niet alleen pasjes liet zien, maar ook iets van mijn emotionele wereld durfde bloot te leggen. En dat ik nu als coach voor een groep durf te staan en werkelijk mijn visie durf te delen.

Niet omdat ik nooit onzeker ben geweest. Niet omdat ik me nooit heb aangepast. Maar omdat er onder alles toch iets van een fundament lag: ik hoef mezelf niet volledig weg te laten om erbij te mogen horen.

Misschien was dat voor mijn moeder die middag in Benidorm gewoon gezellig. Een beetje kijken, lachen, mensen bewonderen en achter een gigantische dragqueen aanlopen voor een foto.

Voor mij was het veel meer.

Mijn moeder liep mijn wereld binnen en zei, zonder dat ze het letterlijk hoefde uit te spreken: ik zie je. Je mag zijn wie je bent.

En misschien is dat wel een van de grootste geschenken die een ouder een kind kan meegeven.